🔴By | कविता घोणे
🟡 खामेनेई यांचा इतिहास
इराणचे सर्वोच्च धार्मिक आणि राजकीय नेते आयातुल्ला अली खामेनेई यांनी तब्बल तीन दशकांहून अधिक काळ देशाचे नेतृत्व केले. १९८९ पासून ते इराणच्या इस्लामिक रिपब्लिकचे सर्वोच्च नेता म्हणून कार्यरत होते आणि देशाच्या परराष्ट्र धोरणापासून संरक्षण व्यवस्थेपर्यंत सर्व निर्णयांमध्ये त्यांचा निर्णायक प्रभाव होता. शिया इस्लामिक विचारसरणी आणि ‘प्रतिरोध’ या तत्त्वावर आधारित त्यांचे नेतृत्व मध्यपूर्वेत मोठे मानले जात होते. त्यांच्या कारकिर्दीत अमेरिका व पाश्चात्य देशांशी तणाव वाढत गेला, तसेच इराणची अणुनीतीही जागतिक चर्चेचा विषय ठरली. त्यांच्या मृत्यूमुळे केवळ इराणच नव्हे तर संपूर्ण मध्यपूर्वेतील सत्तासंतुलनावर परिणाम झाला आहे.
🟡 अमेरिकेशी युद्ध, हल्ला व मृत्यू
२८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी अमेरिके आणि इस्रायलच्या संयुक्त हवाई हल्ल्यात तेहरानमध्ये खामेनेई यांचा मृत्यू झाला. हा हल्ला इराणविरोधातील व्यापक लष्करी कारवाईचा भाग होता, ज्यात उच्चस्तरीय नेत्यांना लक्ष्य करण्यात आले होते. या घटनेनंतर इराणमध्ये शोक आणि संतापाची लाट उसळली, तर काही ठिकाणी विरोधी प्रतिक्रिया देखील दिसून आल्या. सरकारने ४० दिवसांचा राष्ट्रीय शोक जाहीर केला होता. या हल्ल्यामुळे इराण-अमेरिका संघर्ष अधिक तीव्र झाला आणि संपूर्ण प्रदेशात अस्थिरता निर्माण झाली.
🟡 अंत्यसंस्कार सोहळा व जागतिक उपस्थिती
खामेनेई यांच्या अंत्यसंस्काराला अखेर जुलै २०२६ मध्ये सुरुवात झाली असून, हा सोहळा ४ जुलैपासून सुरू होऊन ९ जुलैपर्यंत चालणार आहे. हा कार्यक्रम एक-दोन दिवसांचा नसून सुमारे ६ दिवसांचा बहु-शहर कार्यक्रम आहे, ज्यात तेहरान, कुम आणि इराकमधील धार्मिक स्थळांपर्यंत अंत्ययात्रा नेली जात आहे. शेवटी मशहद येथे त्यांचे अंतिम दफन होणार आहे. लाखो लोकांच्या उपस्थितीची अपेक्षा असून, काही अहवालांनुसार कोट्यवधी लोक सहभागी होऊ शकतात. विविध देशांचे प्रतिनिधी, तसेच इराणचे सहयोगी गट या सोहळ्यात सहभागी होत आहेत. त्यामुळे “५ दिवस, ७ दिवस किंवा महिना” असा संभ्रम असला तरी प्रत्यक्षात हा सुमारे ६ दिवसांचा नियोजित अंत्यसंस्कार कार्यक्रम असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
🟡 इराण -अमेरिका संघर्षाची सद्यस्थिती
खामेनेई यांच्या मृत्यूनंतर इराण आणि अमेरिकेमधील संघर्ष अद्याप पूर्णपणे शांत झालेला नाही. दोन्ही देशांमध्ये तणाव कायम असून, काही प्रमाणात युद्धविराम (ceasefire) असला तरी परिस्थिती नाजूक आहे. अंत्यसंस्काराच्या काळात कोणताही हल्ला झाल्यास तीव्र प्रत्युत्तर देण्याचा इशारा इराणने दिला आहे. या पार्श्वभूमीवर देशात कडक सुरक्षा व्यवस्था लागू करण्यात आली आहे. या अंत्यसंस्काराला केवळ धार्मिक कार्यक्रम म्हणून नव्हे तर राजकीय शक्ती प्रदर्शन आणि प्रतिकाराचे प्रतीक म्हणूनही पाहिले जात आहे, ज्याचा प्रभाव आगामी काळात जागतिक राजकारणावर दिसू शकतो.
