🔴 By| सोनल शर्मा
जकार्ता : इंडोनेशियाला सलग भूकंपाच्या धक्क्यांनी हादरवून सोडले आहे. पूर्व इंडोनेशियातील फ्लोरेस बेटाजवळ १५ ऑगस्ट रोजी झालेल्या शक्तिशाली भूकंपानंतर मदत आणि बचावकार्य सुरू असतानाच आज, १८ ऑगस्ट रोजी उत्तर सुमात्रातील निआस बेटाजवळ ६.१ तीव्रतेचा भूकंप नोंदवण्यात आला. भूकंपामुळे नागरिकांमध्ये पुन्हा भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
🟡 निआस बेटाजवळ समुद्रात भूकंपाचे केंद्र
मिळालेल्या माहितीनुसार, आजचा भूकंप निआस बेटाच्या परिसरात समुद्रात झाला. भूकंपाची तीव्रता ६.१ इतकी असून त्याचे केंद्र जमिनीखाली सुमारे २९ किलोमीटर खोलीवर असल्याचे सांगण्यात आले आहे. भूकंपाचा केंद्रबिंदू दक्षिण निआसपासून सुमारे १४७ किलोमीटर आग्नेय दिशेला होता.
या भूकंपामुळे आतापर्यंत मोठ्या प्रमाणावर जीवित किंवा वित्तहानी झाल्याची माहिती समोर आलेली नाही. मात्र, भूकंपप्रवण भाग असल्याने स्थानिक यंत्रणा परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहेत.
🟡 फ्लोरेस भूकंपामुळे इंडोनेशिया आधीच हादरलेले
निआसजवळील आजच्या भूकंपाच्या पार्श्वभूमीवर फ्लोरेस बेटाजवळील १५ ऑगस्टच्या ७.७ तीव्रतेच्या शक्तिशाली भूकंपाची आठवण पुन्हा झाली आहे. पूर्व नुसा तेंगारा प्रांतातील फ्लोरेसच्या उत्तरेकडील समुद्रात झालेल्या या भूकंपाचा केंद्रबिंदू एंदे शहरापासून सुमारे ६८ किलोमीटर अंतरावर आणि सुमारे १० किलोमीटर खोलीवर होता.
या भूकंपानंतर अनेक जोरदार धक्के बसले. काही भागात भूस्खलन झाले, रस्ते बंद झाले आणि वीज व दूरसंचार व्यवस्था विस्कळीत झाली. त्यामुळे दुर्गम भागातील नागरिकांपर्यंत मदत पोहोचवणे बचाव पथकांसाठी मोठे आव्हान ठरले. काही ठिकाणी नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आले, तर अनेकांनी भूकंपाच्या भीतीने रात्र मोकळ्या जागेत घालवली.
🟡 त्सुनामीचा इशारा, नंतर मागे
फ्लोरेसजवळील ७.७ तीव्रतेच्या भूकंपानंतर इंडोनेशियन अधिकाऱ्यांनी काही भागांसाठी त्सुनामीचा इशारा जारी केला होता. काही किनारी भागात समुद्राच्या लाटांमध्ये वाढही नोंदवण्यात आली. मात्र, परिस्थितीचे निरीक्षण केल्यानंतर हा इशारा मागे घेण्यात आला.
भूकंपानंतर वारंवार होणारे भूकंपाचे दुय्यम धक्के हे नागरिकांसाठी आणखी चिंतेचे कारण ठरले आहेत. १७ ऑगस्टपर्यंत शेकडो ते हजारो दुय्यम धक्के नोंदवले गेल्याचे विविध अहवालांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. यामुळे आधीच कमकुवत झालेल्या इमारती कोसळण्याचा धोका वाढतो आणि बचावकार्यही कठीण होते.
🟡 हजारो नागरिकांचे स्थलांतर
फ्लोरेस भूकंपामुळे मोठ्या संख्येने नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आले आहे. अनेक घरे आणि सार्वजनिक इमारतींचे नुकसान झाले असून काही गावांचा संपर्क रस्ते आणि दूरसंचार व्यवस्था खंडित झाल्यामुळे तुटला होता. प्रशासनाकडून अन्न, पाणी, वैद्यकीय मदत आणि तात्पुरता निवारा उपलब्ध करून देण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
🟡 इंडोनेशियात वारंवार भूकंप का होतात?
इंडोनेशिया हा जगातील सर्वाधिक भूकंपप्रवण देशांपैकी एक आहे. देशाचा मोठा भाग प्रशांत महासागराच्या ‘अग्निवलय’ परिसरात येतो. या भागात अनेक भूगर्भीय तक्ते एकमेकांवर आदळतात किंवा एकमेकांच्या खाली सरकतात. त्यामुळे भूकंप तसेच ज्वालामुखीच्या हालचाली वारंवार घडतात.
याच कारणामुळे इंडोनेशियातील नागरिकांना भूकंपानंतर येणाऱ्या दुय्यम धक्क्यांचा आणि समुद्रात झालेल्या मोठ्या भूकंपानंतर त्सुनामीच्या संभाव्य धोक्याचा सतत सामना करावा लागतो.
🟡 मागील भूकंपांचा इतिहासही तितकाच धक्कादायक
इंडोनेशियाच्या भूकंपांच्या इतिहासात अनेक मोठ्या दुर्घटनांची नोंद आहे. २८ सप्टेंबर २०१८ रोजी पालू आणि सिगी परिसरात ७.५ तीव्रतेच्या भूकंपानंतर त्सुनामी आणि जमिनीचे द्रवीकरण झाल्याने ४,१४१ जणांचा मृत्यू झाला, तर ७०५ जण बेपत्ता झाले. २१ नोव्हेंबर २०२२ रोजी पश्चिम जावामधील सियांजूर येथे ५.६ तीव्रतेच्या तुलनेने कमी तीव्रतेच्या भूकंपातही ६०२ जणांचा मृत्यू आणि ७,८०० हून अधिक जण जखमी झाले. ऑगस्ट २०१८ मधील लोम्बोक भूकंपात ५१८ जणांचा, जानेवारी २०२१ मधील पश्चिम सुलावेसी भूकंपात १०७ जणांचा, तर डिसेंबर २०१६ मधील आचे भूकंपात ९६ जणांचा मृत्यू झाला होता. त्यापूर्वी १९९२ मध्ये फ्लोरेसला आलेल्या भूकंप आणि त्सुनामीत किमान २,५०० जणांचा मृत्यू किंवा ते बेपत्ता झाले होते.
दरम्यान, १५ ऑगस्ट २०२६ रोजी झालेल्या ताज्या फ्लोरेस भूकंपातील मृतांचा आकडा बचावकार्य जसजसे पुढे जात आहे तसतसा वाढत आहे. १८ ऑगस्टच्या उपलब्ध अहवालानुसार या दुर्घटनेत किमान ६८ जणांचा मृत्यू आणि २०० हून अधिक जण जखमी झाले आहेत. सुमारे ५०० घरे उद्ध्वस्त झाली असून भूस्खलन आणि रस्ते बंद झाल्यामुळे अनेक भागांमध्ये मदत पोहोचवण्याचे काम सुरूच आहे. या भूकंपानंतर जवळपास १,६०० दुय्यम धक्के नोंदवले गेल्याने स्थानिक प्रशासनाने नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे.
