🔴 By| प्रवीण कदम
🟡 श्रावणी सोमवार ठरला काळा दिवस
बिहारच्या लखीसराय जिल्ह्यातील प्रसिद्ध अशोक धाम मंदिरात सोमवारी, 17 ऑगस्ट रोजी सकाळी भीषण चेंगराचेंगरीची घटना घडली. श्रावण महिन्यातील तिसऱ्या सोमवारी भगवान शिवाच्या जलाभिषेकासाठी मोठ्या संख्येने भाविक मंदिरात दाखल झाले होते. गर्दी वाढत असताना अचानक गोंधळ निर्माण झाला आणि त्यानंतर भाविकांची धावपळ सुरू झाली. या दुर्घटनेत आतापर्यंत 7 भाविकांचा मृत्यू झाला असून 12 हून अधिक जण जखमी झाल्याची माहिती समोर आली आहे. मृतांमध्ये सर्व सात महिला असल्याचे अधिकृत वृत्तांत नमूद करण्यात आले आहे.
🟡 हजारोंची गर्दी, काही मिनिटांत परिस्थिती हाताबाहेर
श्रावणी सोमवार असल्याने पहाटेपासूनच अशोक धाम मंदिर परिसरात भाविकांची मोठी गर्दी झाली होती. काही वृत्तांनुसार सुमारे 50 हजार भाविक जलाभिषेकासाठी परिसरात जमले होते. सलग दोन रेल्वेगाड्या थांबल्यामुळे मंदिराकडे येणाऱ्या भाविकांची संख्या अचानक वाढल्याचे लखीसराय जिल्हाधिकारी शैलेंद्र कुमार यांनी सांगितल्याचे वृत्त आहे. गर्दीच्या दबावामुळे बॅरिकेडिंग तुटल्याची माहितीही समोर आली आहे. काही प्रत्यक्षदर्शींनी गर्दी व्यवस्थापनातील त्रुटींवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. त्यामुळे या दुर्घटनेत अचानक वाढलेली गर्दी, बॅरिकेडिंगची स्थिती आणि गर्दी नियंत्रणाची यंत्रणा हे महत्त्वाचे मुद्दे तपासाच्या केंद्रस्थानी आहेत.
🟡 विद्युत खांबाची अफवा की गर्दीचा दबाव? तपास सुरू
चेंगराचेंगरी नेमकी कशामुळे झाली, याबाबत अद्याप एकमत झालेले नाही. काही प्राथमिक अहवालांनुसार विद्युत तार किंवा खांब पडल्याची अथवा विजेचा धक्का लागल्याची अफवा भाविकांमध्ये पसरली आणि त्यामुळे घबराट निर्माण झाली. दुसरीकडे, जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार दोन रेल्वेगाड्या सलग आल्याने गर्दी अचानक वाढली आणि काही तरुणांनी बॅरिकेड तोडून पुढे जाण्याचा प्रयत्न केल्याने परिस्थिती बिघडली. त्यामुळे सध्या कोणत्याही एका कारणाला अंतिम कारण म्हणून घोषित करणे योग्य ठरणार नाही. प्रशासनाने घटनेची चौकशी सुरू केली असून तपासातून चेंगराचेंगरीमागील नेमके कारण स्पष्ट होण्याची अपेक्षा आहे.
🟡 मदतकार्य सुरू; जखमींवर रुग्णालयात उपचार
घटनेची माहिती मिळताच पोलीस आणि जिल्हा प्रशासनाचे अधिकारी घटनास्थळी दाखल झाले. जखमी भाविकांना तातडीने रुग्णालयात हलवण्यात आले असून बचाव आणि मदतकार्य करण्यात आले. सध्या उपलब्ध माहितीनुसार 7 जणांचा मृत्यू आणि 12 हून अधिक जण जखमी झाले आहेत; मात्र जखमींची संख्या आणि त्यांची प्रकृती याबाबत पुढील अधिकृत अपडेटची प्रतीक्षा आहे. बिहारचे मुख्यमंत्री सम्राट चौधरी यांनी या दुर्घटनेबद्दल दुःख व्यक्त केले असून जखमींना योग्य उपचार मिळण्याचे निर्देश दिल्याचे वृत्त आहे.
🟡 अशोक धाममध्ये यापूर्वीही गर्दीचा धोका; आता सुरक्षेचा पुनर्विचार गरजेचा
अशोक धाम हे लखीसरायमधील भगवान शिवाला समर्पित प्रमुख धार्मिक स्थळ असून श्रावण आणि महाशिवरात्रीच्या काळात येथे मोठ्या संख्येने भाविक येतात. अधिकृत माहितीनुसार हे मंदिर इंद्रदमनेश्वर महादेव मंदिर म्हणूनही ओळखले जाते; 7 एप्रिल 1977 रोजी शिवलिंग सापडल्याची नोंद असून 11 फेब्रुवारी 1993 रोजी मंदिर परिसराच्या पुनर्बांधणीचे उद्घाटन झाले. मात्र, उपलब्ध अधिकृत/विश्वसनीय ऑनलाइन नोंदी तपासताना आजच्या घटनेपूर्वी अशोक धाम मंदिरात झालेल्या मोठ्या जीवितहानीच्या चेंगराचेंगरीची स्पष्ट अधिकृत नोंद आढळली नाही. त्यामुळे आजच्या दुर्घटनेनंतर मंदिर प्रशासन, जिल्हा प्रशासन आणि पोलीस यंत्रणेने गर्दीचे पूर्वनियोजन, स्वतंत्र प्रवेश-निर्गमन मार्ग, बॅरिकेडिंग, रेल्वे स्थानकातून येणाऱ्या भाविकांचे नियमन, आपत्कालीन वैद्यकीय व्यवस्था आणि अफवा रोखण्यासाठी तत्काळ सूचना यावर विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे. भाविकांची श्रद्धा जपतानाच त्यांच्या जीविताची सुरक्षितता ही सर्वोच्च प्राथमिकता असली पाहिजे.
