🔴 By | अरविंद जाधव
🟡 जागतिक व्यापाराला मोठा धक्का
मध्यपूर्वेतील तणावाने गंभीर वळण घेतले असून इराणने जगातील सर्वात महत्त्वाच्या समुद्री मार्गांपैकी एक असलेल्या हॉर्मूज सामुद्रधुनी बंद करण्याची घोषणा केली आहे. या निर्णयामुळे जागतिक तेल वाहतूक आणि व्यापार व्यवस्थेवर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. हॉर्मूज मार्गातून जगातील मोठ्या प्रमाणात कच्च्या तेलाची वाहतूक होत असल्याने ही घडामोड अत्यंत संवेदनशील मानली जात आहे.
🟡 तणाव वाढण्यामागील कारणे
अहवालानुसार, या संकटाची सुरुवात समुद्रातील एका व्यापारी जहाजावर झालेल्या हल्ल्यानंतर झाली. त्यानंतर अमेरिकेने इराणमधील काही ठिकाणांवर हवाई हल्ले केल्याचे वृत्त आहे. या कारवाईला प्रत्युत्तर म्हणून इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स ने हॉर्मूज सामुद्रधुनी “पुढील आदेशापर्यंत बंद” असल्याची घोषणा केली आणि परवानगीशिवाय कोणत्याही जहाजाला प्रवेश न करण्याचा इशारा दिला.
🟡 मिसाईल हल्ले आणि प्रादेशिक संघर्ष
परिस्थिती आणखी गंभीर होत असून इराणकडून कतार, कुवैत, ओमान आणि जॉर्डनसारख्या देशांवर मिसाईल आणि ड्रोन हल्ले झाल्याचे वृत्त समोर येत आहे. अनेक भागांत हवाई संरक्षण प्रणाली सक्रिय करण्यात आली असून काही ठिकाणी नुकसान आणि जखमींची नोंद झाली आहे. या घडामोडींमुळे संघर्ष केवळ एका मार्गापुरता मर्यादित न राहता संपूर्ण मध्यपूर्वेत पसरत असल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
🟡 हॉर्मूज सामुद्रधुनीचे महत्त्व काय?
हॉर्मूज सामुद्रधुनी हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेल वाहतूक मार्ग मानला जातो. पर्शियन गल्फमधील तेल उत्पादक देशांमधून बाहेर जाणाऱ्या बहुतांश तेलाची वाहतूक याच मार्गातून होते. त्यामुळे हा मार्ग बंद राहिल्यास आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ होऊ शकते, ज्याचा थेट परिणाम इंधन दर, महागाई आणि अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतो.
🟡 भारतासह जगभरातील चिंता वाढली
या परिस्थितीचा परिणाम भारतावरही होण्याची शक्यता आहे, कारण भारत मोठ्या प्रमाणावर मध्यपूर्वेतील तेलावर अवलंबून आहे. तसेच, या भागात काम करणाऱ्या भारतीय नागरिकांच्या सुरक्षिततेबाबतही चिंता व्यक्त केली जात आहे. भारत सरकार परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून असून आवश्यक त्या उपाययोजना करण्याची तयारी करत आहे.
🟡 पुढील काही दिवस निर्णायक
सध्या अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष अधिक तीव्र होत असून कोणत्याही क्षणी परिस्थिती अधिक बिघडू शकते. जर हॉर्मूज सामुद्रधुनी दीर्घकाळ बंद राहिली, तर जागतिक ऊर्जा संकट निर्माण होण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. पुढील काही दिवसांत परिस्थिती नियंत्रणात येते की आणखी चिघळते, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
