🔴 By | पी आर नेटवर्क
जयपूर : राजस्थानमधील नगर निकाय निवडणुकांचे निकाल स्पष्ट होत असताना सत्ताधारी भारतीय जनता पक्षाने शहरी राजकारणात आपली आघाडी कायम ठेवली आहे. राज्यातील 309 नगर निकायांमध्ये भाजप सर्वात मोठा पक्ष ठरला असून काँग्रेसनेही अनेक ठिकाणी प्रभावी कामगिरी करत भाजपला आव्हान दिले आहे. या निकालांकडे 2028च्या विधानसभा निवडणुकीपूर्वीची महत्त्वाची राजकीय चाचणी म्हणून पाहिले जात आहे.
🟡 309 नागरी संस्थांमध्ये भाजप आघाडीवर
राजस्थानमध्ये 10 नगर निगम, 51 नगर परिषद आणि 248 नगरपालिकांसाठी निवडणूक झाली. एकूण 10,245 नगरसेवक पदांसाठी मतदान झाले. उपलब्ध अंतिम आकडेवारीनुसार भाजप 148 नागरी संस्थांमध्ये सर्वात मोठा पक्ष ठरला, तर काँग्रेस 104 संस्थांमध्ये आघाडीवर राहिली. दहा ठिकाणी दोन्ही प्रमुख पक्षांची स्थिती बरोबरीची राहिली.
नगरसेवकांच्या पातळीवरही भाजपने काँग्रेसपेक्षा आघाडी घेतली आहे. उपलब्ध निकालांनुसार भाजपने सुमारे 4,171 ते 4,178 जागांवर, तर काँग्रेसने 3,597 ते 3,612 जागांवर विजय मिळवला आहे. अंतिम आकडेवारीच्या अद्यतनानुसार किरकोळ फरक दिसत असला तरी भाजपची एकूण आघाडी स्पष्ट आहे.
🟡 जयपूर, उदयपूर, कोटा आणि भीलवाड्यात भाजप मजबूत
राजस्थानच्या प्रमुख शहरांमध्ये भाजपने महत्त्वाची कामगिरी केली. उदयपूर नगर निगमच्या 80 पैकी 53 प्रभागांवर भाजपने विजय मिळवत स्पष्ट बहुमत मिळवले. जयपूरमध्येही भाजपने काँग्रेसपेक्षा मोठी आघाडी घेतली. कोटा आणि भीलवाड्यातही भाजपच्या बाजूने महापौरपदाची समीकरणे तयार झाली आहेत.
मात्र संपूर्ण राजस्थानमध्ये चित्र एकतर्फी राहिलेले नाही. बीकानेरमध्ये काँग्रेसने आघाडी घेतली, तर अजमेर आणि पालीमध्ये काँग्रेस सर्वात मोठा पक्ष ठरल्याने महापौर निवडीत अपक्ष नगरसेवकांची भूमिका निर्णायक ठरण्याची शक्यता आहे. जोधपूरमध्येही भाजप आणि काँग्रेसमध्ये काटे की टक्कर दिसून आली.
🟡 काँग्रेसला काही ठिकाणी मोठे यश
भाजप राज्यभरात सर्वात मोठा पक्ष ठरला असला तरी काँग्रेसची कामगिरी पूर्णपणे निराशाजनक म्हणता येणार नाही. सीकर आणि झालावाडसारख्या ठिकाणी काँग्रेसने सत्ता मिळवली, तर अजमेर, पाली आणि काही अन्य शहरी भागांमध्ये पक्षाने भाजपला चांगले आव्हान दिले. त्यामुळे काँग्रेससाठी हे निकाल संघटन मजबूत करण्याची संधी देणारे ठरू शकतात.
विशेष म्हणजे अनेक ठिकाणी अपक्ष नगरसेवक मोठ्या संख्येने विजयी झाले आहेत. त्यामुळे काही नगर निगम आणि नगर परिषदांमध्ये भाजप किंवा काँग्रेसला सत्ता स्थापनेसाठी अपक्षांचा पाठिंबा घ्यावा लागू शकतो. भरतपूरमध्ये तर अपक्षांनी दोन्ही प्रमुख पक्षांना मोठा धक्का दिला असून 65 पैकी 36 जागा अपक्षांनी जिंकल्या आहेत.
🟡 बसपाची मर्यादित पण लक्षवेधी उपस्थिती
बहुजन समाज पक्षाने राजस्थानच्या नागरी निवडणुकीत भाजप आणि काँग्रेसच्या तुलनेत मर्यादित संख्येने उमेदवार मैदानात उतरवले. उपलब्ध उमेदवारांच्या आकडेवारीनुसार बसपाने सुमारे 298 प्रभागांमध्ये उमेदवार दिले होते. अंतिम निकालांमध्ये बसपाला मोठ्या पक्षाच्या स्वरूपात यश मिळाले नसले तरी काही प्रभागांमध्ये बसपाचे उमेदवार विजयी झाले असून पक्षाने आपली स्थानिक उपस्थिती कायम ठेवली आहे. उपलब्ध अहवालांनुसार बसपाचे किमान 7 उमेदवार 12 जिल्ह्यांतील विविध नागरी संस्थांमध्ये विजयी झाल्याची नोंद आहे.
राजस्थानच्या काही भागांमध्ये दलित आणि वंचित सामाजिक घटकांमध्ये बसपाचा पारंपरिक प्रभाव राहिला आहे. त्यामुळे नगर निकाय निवडणुकीतील जागांची संख्या मर्यादित असली तरी आगामी विधानसभा निवडणुकीच्या राजकीय समीकरणांमध्ये बसपाची मतांची टक्केवारी काही मतदारसंघांमध्ये महत्त्वाची ठरू शकते.
🟡 2028 च्या विधानसभा निवडणुकीपूर्वी भाजपला राजकीय बळ
राजस्थानमधील हे निकाल मुख्यमंत्री भजनलाल शर्मा यांच्या नेतृत्वाखालील भाजप सरकारसाठी महत्त्वाचे मानले जात आहेत. शहरी मतदारांमध्ये पक्षाचे संघटन आणि सरकारच्या कामकाजाला मिळणारा प्रतिसाद या निकालातून दिसून येतो. दुसरीकडे काँग्रेसनेही काही महत्त्वाच्या शहरांमध्ये आपली ताकद कायम ठेवली आहे. त्यामुळे 2028च्या विधानसभा निवडणुकीपूर्वी राजस्थानमध्ये भाजप विरुद्ध काँग्रेस ही मुख्य राजकीय लढत कायम राहण्याची शक्यता आहे.
नगर निकायांच्या निकालांनी एक गोष्ट स्पष्ट केली आहे—राजस्थानच्या शहरी राजकारणात भाजप सध्या आघाडीवर असला, तरी काँग्रेस आणि अपक्षांची ताकद दुर्लक्षित करता येणार नाही. त्याचवेळी बसपा आणि इतर छोट्या पक्षांची मतविभागणी काही भागांमध्ये आगामी राजकीय समीकरणांवर परिणाम करू शकते.
