🔴 By | पी आर नेटवर्क
शिलाँग : मेघालयच्या राजकारणात बुधवारी मोठी उलथापालथ झाली. युनायटेड डेमोक्रॅटिक पार्टीच्या (UDP) आठ विद्यमान आमदारांनी नवी दिल्लीत भारतीय जनता पक्षात प्रवेश केला. केंद्रीय मंत्री किरेन रिजिजू आणि भाजपचे राष्ट्रीय प्रवक्ते संबित पात्रा यांच्या उपस्थितीत हा पक्षप्रवेश झाला. या घडामोडीमुळे ६० सदस्यांच्या मेघालय विधानसभेतील भाजपचे संख्याबळ दोनवरून थेट दहावर पोहोचले आहे. भाजप आता सत्ताधारी नॅशनल पीपल्स पार्टीनंतर विधानसभेतील दुसऱ्या क्रमांकाचा पक्ष ठरला आहे.
🟡 कोणते आठ आमदार भाजपमध्ये?
भाजपमध्ये प्रवेश करणाऱ्या आठ आमदारांमध्ये लखमेन रिंबुई, किर्मेन शायला, ओलान सिंग सुईन, मायरेल्बोर्न सिएम, सिनशार कुफर रॉय लिंगदोह थाबाह, बालाजिएद कुफर सिनरेम, मॅथ्यू बियॉन्डस्टार कुर्बाह आणि पियूस मारवीन यांचा समावेश आहे. लखमेन रिंबुई हे राज्य सरकारमधील शिक्षणमंत्री होते, तर किर्मेन शायला यापूर्वी मंत्रिमंडळात होते.
या आठ आमदारांच्या प्रवेशानंतर UDPचे संख्याबळ १२ वरून चारवर आले आहे. उर्वरित चार आमदारांमध्ये पक्षाध्यक्ष मेतबह लिंगदोह, पॉल लिंगदोह, रेनिक्टन लिंगदोह टोंगखार आणि नुजोरकी सुंगोह यांचा समावेश असल्याचे वृत्त आहे.
,🟡 गेल्या काही आठवड्यांपासून सुरू होती राजकीय चर्चा
या पक्षबदलाची चर्चा अचानक सुरू झालेली नव्हती. सप्टेंबरच्या सुरुवातीपासूनच UDPच्या आठ आमदारांचा भाजपशी संपर्क असल्याच्या बातम्या समोर येत होत्या. मावसिनरामचे आमदार ओलान सिंग सुईन यांनी स्वतः आठ आमदारांचा गट भाजपशी चर्चा करत असल्याचे मान्य केले होते. केंद्र सरकारकडून त्यांच्या मागण्यांवर सकारात्मक प्रतिसाद मिळाल्यास पुढील निर्णय घेतला जाईल, असेही त्यांनी सांगितले होते.
याच काळात UDPचे सरचिटणीस टिटोस्टारवेल च्याने यांनी मात्र आमदार पक्ष सोडणार असल्याच्या शक्यता फेटाळल्या होत्या. पक्ष एकसंध असल्याचे त्यांनी म्हटले होते. पक्षात निर्माण झालेल्या असंतोषावर चर्चा करण्यासाठी UDPने आपत्कालीन केंद्रीय कार्यकारिणीची बैठकही घेतली होती.
🟡 अमित शाह यांच्या भेटीनंतर हालचालींना वेग
या घडामोडीच्या पार्श्वभूमीवर भाजपचे ज्येष्ठ नेते ए. एल. हेक आणि UDP आमदार किर्मेन शायला यांनी केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्याशी चर्चा केल्याचे वृत्त समोर आले होते. आठ आमदार भाजपमध्ये प्रवेश करण्याच्या प्रक्रियेला शाह यांनी हिरवा कंदील दिल्याचा दावा हेक यांनी केला होता. मात्र त्या वेळी अंतिम पक्षप्रवेश झालेला नव्हता.
किर्मेन शायला यांनी या चर्चेदरम्यान भाजपसमोर मेघालयशी संबंधित काही महत्त्वाचे प्रश्न मांडल्याचे सांगितले होते. या मागण्या मान्य करण्यासाठी केंद्राकडून आश्वासन मिळाल्यानंतरच पुढील पाऊल उचलले जाईल, अशी भूमिका त्यावेळी मांडण्यात आली होती.
🟡 मुख्यमंत्री कॉनराड संगमा यांची राज्यपालांशी भेट
आठ आमदार भाजपमध्ये जाण्याची चर्चा जोरात असताना मुख्यमंत्री कॉनराड संगमा यांनी राज्यपाल चंद्रशेखर एच. विजयशंकर यांची भेट घेतली होती. या भेटीत राज्यातील बदलत्या राजकीय परिस्थितीचा आणि त्याचा सत्तेच्या समीकरणांवर होणाऱ्या परिणामाचा आढावा घेण्यात आल्याचे वृत्त आहे.
कॉनराड संगमा यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारमध्ये NPP, UDP आणि भाजप हे तिन्ही पक्ष सत्ताधारी आघाडीचे घटक आहेत. NPPकडे ३३ आमदार असून, पक्षाकडे स्पष्ट बहुमत आहे. आठ UDP आमदार भाजपमध्ये गेल्यानंतर सत्ताधारी आघाडीतील भाजपचे वजन मात्र लक्षणीयरीत्या वाढले आहे.
🟡 नेमक्या कोणत्या मागण्यांसाठी आमदारांनी घेतला निर्णय?
आठ आमदारांच्या भूमिकेच्या केंद्रस्थानी मेघालयशी संबंधित काही स्थानिक आणि संवेदनशील प्रश्न असल्याचे त्यांनी स्वतः स्पष्ट केले आहे. खासी भाषेला भारतीय संविधानाच्या आठव्या अनुसूचीत स्थान मिळावे, मेघालय रहिवासी सुरक्षा व संरक्षण कायद्यात बदल करून त्याची प्रभावी अंमलबजावणी व्हावी, कोळसा उत्खननाशी संबंधित प्रश्न सोडवावेत आणि थेम इव मावलोंग येथील हरिजन वसाहतीच्या पुनर्वसनाचा प्रश्न मार्गी लावावा, या मागण्यांचा त्यात समावेश आहे.
भाजप नेत्यांनी या मागण्यांवर केंद्र सरकारकडून विचार केला जाईल, असे सांगितले आहे. संबित पात्रा यांनी खासी आणि गारो भाषांना आठव्या अनुसूचीत स्थान, रहिवासी सुरक्षा कायद्यात बदल, कोळसा उत्खननाचा प्रश्न तसेच शीख समाजाच्या पुनर्वसनाशी संबंधित मुद्द्यांवर चर्चा झाल्याचे सांगितले.
🟡 युनायटेड रेमोकेतिक फ्रंट पार्टी नेतृत्वाची भूमिका काय?
पक्षबदलाच्या आधी UDPचे अध्यक्ष मेतबह लिंगदोह यांनी पक्ष भाजपमध्ये विलीन होणार असल्याच्या बातम्या फेटाळल्या होत्या. एखादा आमदार वैयक्तिक पातळीवर दुसऱ्या पक्षात गेल्यास तो त्याचा वैयक्तिक निर्णय असेल, मात्र UDPचा अन्य पक्षात विलय करण्याचा कोणताही निर्णय नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले होते.
दरम्यान, UDPचे ज्येष्ठ नेते पॉल लिंगदोह यांनी पक्षातील परिस्थितीवर गंभीर चिंता व्यक्त केली होती. आठ किंवा नऊ आमदार भाजपमध्ये गेल्यास UDPकडे केवळ दोन आमदार उरू शकतात, अशी शक्यता त्यांनी व्यक्त केली होती. पक्षातील ज्येष्ठ नेते आणि सहकारी गमावल्याने प्रादेशिक राजकारणावर परिणाम होऊ शकतो, असेही त्यांनी म्हटले होते.
🟡 भाजपची संख्या २ वरून १०; २०२८ पूर्वी मोठी घडामोड
आठ आमदारांच्या प्रवेशामुळे भाजपची विधानसभा ताकद दोनवरून दहा झाली आहे. त्यामुळे भाजप आता NPPनंतर विधानसभेतील दुसऱ्या क्रमांकाचा पक्ष ठरला आहे. UDP मात्र १२ आमदारांच्या प्रमुख प्रादेशिक पक्षाच्या स्थितीतून चार आमदारांवर आला आहे.
मेघालयची पुढील विधानसभा निवडणूक २०२८ मध्ये होणार आहे. त्यापूर्वी झालेल्या या पक्षबदलामुळे सत्ताधारी आघाडीतील अंतर्गत राजकीय समीकरणे, मंत्रिमंडळातील प्रतिनिधित्व आणि राज्यातील प्रादेशिक पक्षांचे भवितव्य याबाबत नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे. मात्र NPPकडे ३३ आमदारांचे स्पष्ट बहुमत असल्याने सरकारच्या संख्याबळावर तातडीचा धोका निर्माण झाल्याचे उपलब्ध आकडेवारीतून दिसत नाही.
🟡 राजकीय प्रतिक्रिया काय?
दरम्यान, भाजपचे राष्ट्रीय प्रवक्ते संबित पात्रा यांनी या प्रवेशाचा संबंध ईशान्य भारतातील विकासकामांशी जोडला आणि केंद्र सरकारच्या धोरणांमुळे मेघालयसह ईशान्य भारतात बदल झाल्याचा दावा केला. दुसरीकडे, UDPमधील नेत्यांनी प्रादेशिक पक्षाच्या भवितव्याबाबत चिंता व्यक्त केली आहे.
मेघालयमध्ये प्रादेशिक अस्मिता, स्थानिक रहिवाशांचे संरक्षण, भाषा, नैसर्गिक संसाधने आणि केंद्र-राज्य संबंध हे राजकारणातील महत्त्वाचे मुद्दे राहिले आहेत. त्यामुळे आठ आमदारांचा भाजपप्रवेश हा केवळ विधानसभा संख्येतील बदल न राहता, आगामी काळातील राज्याच्या राजकीय समीकरणांवर परिणाम करणारी घडामोड ठरू शकते.
